Door: Marcel van Engelen
Gepubliceerd: donderdag 4 juni 2009 23:15
Update: vrijdag 5 juni 2009 06:47
De Noord/Zuidlijn stilleggen is geen optie, vindt oud-minister Cees Veerman. Vooral omwille van het prestige.
Stel dat die hele metrolijn wordt afgeblazen, wat zou je dan met de al aangelegde stations in de Amsterdamse binnenstad kunnen doen? Ondergrondse winkelcentra? Fietsenstallingen? Een ‘industriële’ nachtclub?
En de aannemers, met wie contracten zijn gesloten, kunnen die op andere projecten worden gezet? In Amsterdam wordt genoeg gebouwd, dus dat moet het probleem niet zijn. Net zoals de trams en bussen nog lang niet uitpuilen. Met ‘simpele’ ingrepen als het doortrekken van de westring van de bestaande metrolijn naar het Centraal Station, is Amsterdam klaar voor de toekomst.
Het heeft er de afgelopen maanden nooit ingezeten. Officieel onderzocht de commissie van Veerman alle mogelijkheden om uit de impasse met de Noord/Zuidlijn te komen, inclusief de optie er helemaal mee te stoppen. Maar in werkelijkheid is het nooit een serieuze overweging geweest. Het blijkt niet eens zozeer te maken te hebben met nuchtere calculatie, veeleer met reputatie.
Nederlaag
Het staat letterlijk in het adviesrapport: stoppen zou ‘een nederlaag betekenen voor de stad Amsterdam, de Nederlandse samenleving, de Nederlandse civiele techniek en waterbouw en een zware slag toebrengen aan het gezag en prestige dat Nederland heeft’. Ook zou stilleggen leiden tot ‘een gevoel van ‘het is allemaal voor niets geweest’ bij de bevolking’. Dat wil je niet, met het oog op toekomstige bouwprojecten in de stad.
Het zijn geen ongeldige argumenten, maar het mag opmerkelijk heten dat deskundigen die zo openlijk laten meewegen, om niet te zeggen de doorslag laten geven.
Uiteraard speelt geld ook een rol. Stoppen met de Noord/Zuidlijn zou een verlies van 1,7 miljard euro betekenen (inclusief afkopen contracten, omvormen van stations) zonder dat er veel tegenover staat. Doorgaan kost weliswaar nog eens 1,4 miljard euro (de oorspronkelijke begroting was in totaal 1,4 miljard), maar daar staan baten tegenover. Nu zijn die erg moeilijk te becijferen, want hoe zet je een kortere reistijd van een paar minuten om in geld, hoe bepaal je de extra werkgelegenheid? Maar volgens de commissie levert een volledige Noord/Zuidlijn 1,5 miljard euro op aan ‘maatschappelijke baten’. In de komende honderd jaar.
Volgens Veerman kan de lijn in 2017 klaar zijn. Hij gaf omfloerst aan wie voor de extra kosten moet opdraaien: niet de stad, die aan het project failliet dreigt te gaan en door wie hij is ingehuurd, maar het rijk.
Blijven over de technische problemen. Voor die bij station Vijzelgracht – waar de ondergrondse wanden lekken en huizen verzakken – is nog geen oplossing in zicht. Daarom adviseert Veerman vanaf het noorden tot aan de Vijzelgracht te boren, daar halt te houden, en dan vanuit het zuiden te boren tot diezelfde Vijzelgracht. Intussen moet een oplossing zijn gevonden, in elk geval wordt de vertraging beperkt. Elke week dat de bouw stilligt, kost een miljoen euro.
Waar het uiteindelijk om gaat bij het boren, is doorzetten, ook als het pijn doet. ‘Net als bij de tandarts’, aldus professor Han Vrijling, de technische man van de commissie. Verdere verzakkingen, vooral van wegdek, zijn voorzien, zei Veerman. ‘Maar het omvallen van gebouwen niet.’